Một đại biểu QH thuộc giới khoa học đề đạt: một trong bốn vấn đề cần được chú ý là việc xây dựng nhà máy điện hạt nhân gắn liền lộ trình đào tạo nhân lực để đảm bảo việc làm chủ khoa học, công nghệ, không quá phụ thuộc bên ngoài. Còn Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường lại đặt ra yêu cầu “lựa chọn loại công nghệ để sau hơn mười năm nữa, tức là đến năm 2020, khi nhà máy bắt đầu hoạt động thì công nghệ đó vẫn là hiện đại và tiên tiến”.
Khẳng định chủ trương xây dựng nhà máy điện hạt nhân đặt tại Ninh Thuận là cần thiết nhưng các đại biểu Quốc hội cũng đề nghị lộ trình đào tạo nhân công, từng bước làm chủ khoa học, công nghệ…
Dự án nhà máy điện hạt nhân được Quốc hội thảo luận tại phiên họp chiều 13/11. Đây là dự án điện hạt nhân đầu tiên tại Việt Nam, dự kiến xây dựng tại tỉnh Ninh Thuận. Tập đoàn Điện lực Việt Nam làm chủ đầu tư dự án, gồm Nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 1, xây dựng tại xã Phước Dinh, huyện Ninh Phước với diện tích 540 ha và Nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 2 tại xã Vĩnh Hải, huyện Ninh Hải, diện tích 550 ha.
Tại mỗi địa điểm, giai đoạn 1 gồm 2 tổ máy, công suất 1.000 MW, có thể phát triển lên 4 tổ máy trong tương lai với 4.000 MW. Thời gian xây dựng 6-7 năm/tổ máy, dự kiến tổ máy đầu tiên sẽ vận hành sau năm 2020. Theo kế hoạch phát triển điện hạt nhân ở Việt Nam đến năm 2030, sẽ có 7 nhà máy được xây dựng tại Ninh Thuận và miền Trung và bắt đầu vận hành từ năm 2020 với tổng công suất của 7 dự án này từ 15.000 đến 16.000 MW.
Theo Bộ Công Thương, ước tính đến năm 2020, dù có áp dụng các biện pháp tiết kiệm nhưng sản xuất từ nguồn năng lượng sơ cấp (than, dầu...) chỉ đáp ứng được khoảng 165 tỷ KW/h. Thủy điện cũng hạn chế. Vì vậy, việc ra đời nhà máy điện hạt nhân vào năm 2020 sẽ kịp thời đáp ứng được nhu cầu cấp bách lúc đó.
Quá trình lựa chọn địa điểm xây dựng nhà máy đã được tiến hành từ năm 1996 - 2000 theo các tiêu chí lựa chọn của cơ quan năng lượng nguyên tử quốc tế (IAEA). Trên cơ sở khảo sát nhiều địa điểm, các cơ quan chuyên môn đã xem xét, lựa chọn 6, trong đó 2 địa điểm Phước Dinh và Vĩnh Hải đảm bảo các điều kiện tiên quyết để xây dựng nhà máy và có số điểm đánh giá cao nhất. Ninh Thuận có địa hình thuận lợi, diện tích đủ để xây dựng với 4 tổ máy, có điều kiện địa chất công trình tốt.
Thảo luận tại phiên họp chiều 13/11, các ý kiến đại biểu Quốc hội cơ bản tán thành chủ trương của Chính phủ về dự án này. "Lựa chọn xây dựng nhà máy điện hạt nhân xuất phát từ yêu cầu đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia trong khi các nguồn năng lượng khác là hữu hạn và đang cạn dần" - đại biểu Lê Như Tiến (Quảng Trị) quả quyết. Theo đại biểu, bên cạnh điện hạt nhân cũng cần chú ý các dạng năng lượng khác như năng lượng gió, mặt trời…
Đại biểu cũng đề nghị Chính phủ chỉ đạo làm rõ thêm những vấn đề như nước biển dâng, trường hợp có động đất, sóng thần đối với dự án… Bên cạnh đó, vấn đề an toàn bức xạ phải được coi trọng, hướng xử lý các rủi ro nếu có. "An toàn bức xạ là vấn đề sống còn của nhà máy điện, cần có phương án quản lý chất thải phóng xạ một cách hữu hiệu" - ông đề nghị.
Đại biểu Trần Văn (Cà Mau) đề nghị cân nhắc giữa phương án xây dựng đồng thời hai nhà máy điện tại đây với phương án xây dựng lần lượt từng nhà máy một, vấn đề huy động nguồn lực tài chính khi triển khai.
Đại biểu Nguyễn Minh Hồng (Liên hiệp các hội khoa học và kỹ thuật Việt Nam) cho rằng, ông vừa có dịp tham dự và nêu chính kiến tại hội thảo về điện hạt nhân với sự góp mặt các nhà khoa học trong, ngoài nước.
Đại biểu thuộc giới khoa học đề đạt: một trong bốn vấn đề cần được chú ý là việc xây dựng nhà máy điện hạt nhân gắn liền lộ trình đào tạo nhân lực để đảm bảo việc làm chủ khoa học, công nghệ, không quá phụ thuộc bên ngoài. Theo đại biểu, đây là nội dung quan trọng và cần phải được quan tâm ngay từ bây giờ bằng các chương trình đào tạo trong và ngoài nước.
Đại biểu Nguyễn Minh Hồng cho biết, các nhà khoa học có những đánh giá cụ thể về dự án như: giải quyết nguồn năng lượng tổng hòa hai hướng vừa xây dựng và sử dụng tiết kiệm; đảm bảo an ninh năng lượng hạt nhân gắn với đào tạo đội ngũ nhân lực và làm chủ công nghệ; hạ tầng pháp lý về điện hạt nhân cần phải được hoàn thiện… Theo đó, cần phải có chương trình tổng thể, lấy mục tiêu làm chủ công nghệ, đào tạo nhân lực cho kế hoạch phát triển dài hạn.
Nhiều ý kiến cũng khẳng định, đây là dự án đặc biệt quan trọng, tầm quốc gia nên cần có chính sách hỗ trợ phù hợp về di dân, tái định cư, hỗ trợ nhân dân địa phương ổn định đời sống khi triển khai. Các vấn đề khác cần được quan tâm như đánh giá tác động môi trường, kịch bản khi có sự cố về địa chất, khí hậu..
(Theo CAND)
